Het Imkerjaar
De kalender van de natuur: wat doet de imker wanneer?
Imkeren is meebewegen met het ritme van de natuur. U kunt niet zomaar besluiten om in december honing te oogsten of in juni op vakantie te gaan zonder maatregelen. De ontwikkeling van het bijenvolk is onlosmakelijk verbonden met de seizoenen, de temperatuur en de bloei van planten (de dracht). Als imker probeert u dit ritme te begrijpen en, waar nodig, zachtjes bij te sturen. Hieronder nemen we u maand voor maand mee door het jaar.
De Uitgebreide Imkerkalender
Dé complete encyclopedie voor aan de bijenkast. Bekijk hem hieronder online of print het uit als naslagwerk.
Lente: De Grote Ontwaking (Maart - Mei)
Maart: De Schoonmaak
Zodra de temperatuur boven de 10-12°C komt, ziet u de eerste bijen massaal naar buiten schieten voor hun reinigingsvlucht. Ze hebben maanden hun ontlasting opgehouden om de kast niet te bevuilen. Let op met uw wasgoed buiten hangen op deze eerste mooie dagen!
In de kast komt de koningin op stoom. De winterzit wordt losgelaten. Controleer nu het voer: til de kast voorzichtig aan één kant op. Voelt hij vederlicht? Dan is er direct actie nodig. Voer bij met suikerdeeg (fondant), niet met vloeibaar suikerwater, omdat dit vaak nog te koud is. Zorg ook voor een drinkplaats in de buurt; bijen hebben nu veel water nodig om het oude versuikerde voer op te lossen.
April: Groei en Vernieuwing
De wilgen bloeien volop en de kast stroomt vol met stuifmeel. Dit eiwit is cruciaal voor de larven. Bij een temperatuur van 15°C of meer kunt u de eerste echte voorjaarsinspectie doen. Is de koningin aanwezig (of ziet u eitjes)? Ziet het broed er parelmoerwit en gezond uit?
Dit is ook het moment voor raatvernieuwing. Haal de buitenste, vaak beschimmelde of zwarte ramen weg en vervang deze door ramen met nieuw kunstraat. Dit houdt het volk vitaal en vermindert de ziektedruk.
Mei: Zwermtijd en Ruimte
Het volk groeit explosief naar zijn hoogtepunt. De kast barst bijna uit zijn voegen. Als de imker niets doet, gaat het volk zwermen: de oude koningin vertrekt met de helft van de bijen om ergens anders opnieuw te beginnen.
Imker Actiepunten:
- Plaats op tijd de honingkamers. Geef ze ruimte voordat ze zich opgesloten voelen.
- Voer wekelijks een zwermcontrole uit (kijk naar speeldopjes en moerdoppen).
- Maak eventueel een kunstzwerm (aflegger) om de zwermdrift te breken en uw bijenbestand te vergroten.
Zomer: Het Hoogseizoen (Juni - Augustus)
Juni: De Langste Dagen
In juni bereikt het volk zijn maximale omvang: wel 50.000 tot 60.000 bijen. De lindebomen bloeien en de bijen vliegen af en aan. De kast zoemt van activiteit, ook 's nachts, als de nectar wordt ingedikt tot honing.
Soms is er in juni een drachtpauze (het 'junigat'), wanneer de voorjaarsbloeiers uitgebloeid zijn en de zomerbloeiers nog moeten beginnen. Houd de voerstatus in de gaten, zelfs midden in de zomer kan een groot volk verhongeren bij slecht weer!
Juli: De Oogsttijd
Na de linde is voor veel imkers het seizoen voorbij. Als de honingramen voor minimaal 2/3e verzegeld zijn, is de honing rijp. U kunt dit testen door het raam horizontaal te houden en even te schudden ("stoten"). Spat er geen nectar uit? Dan is het rijp.
Oogst de honing, maar wees niet te gulzig. Laat altijd genoeg achter voor het volk zelf, of voer direct na het slingeren bij met suikerwater.
Augustus: Start van het Nieuwe Jaar
Voor de imker begint het nieuwe jaar in augustus! De dagen worden korter en de koningin legt minder eitjes. De bijen die nu geboren worden, moeten gezond zijn, want dit worden de winterbijen.
Imker Actiepunten:
- Bestrijd direct na de oogst de Varroamijt (bijv. met mierenzuur of thymol). Een lage mijtbesmetting nu is cruciaal voor de winteroverleving.
- Begin met inwinteren (voeren). Geef grote hoeveelheden suikerwater of invertsuiker in de avonduren om roverij te voorkomen.
Herfst: De Voorbereiding (September - November)
September: De Laatste Loodjes
Het voeren moet deze maand worden afgerond. Het doel is dat een volk op ongeveer 15 tot 20 kilo wintervoer de winter in gaat. De bijen dikken dit in en slaan het op rondom het krimpende broednest.
De klimop en herfstaster bloeien nog en leveren essentieel stuifmeel. Hierdoor kunnen de winterbijen een goed "vetlichaam" (energiereserve) opbouwen in hun eigen lichaam. Zonder dit vetlichaam halen ze de lente niet.
Oktober: De Deur op Slot
Het wordt kouder. De darren zijn inmiddels hardhandig de kast uitgezet (de darrenslacht); zij zijn in de winter niet nodig en kosten alleen maar energie.
Cruciaal: Muizenroosters
Muizen zoeken nu warmte. Een bijenkast is voor een muis een warm paradijs vol voedsel. Eenmaal binnen eet hij de raten, de honing en verstoort hij de tros, wat fataal is voor het volk. Plaats daarom in oktober muizenroosters voor de vliegopening. De bijen kunnen erdoor, maar de muis niet.
November: Rust
De kast gaat niet meer open. De bijen hebben alle kieren dichtgekit met propolis om tocht te voorkomen. Verstoor ze niet. Elke verstoring zorgt dat de tros temperatuur verliest en extra voer moet verbruiken.
Winter: De Grote Rust (December - Februari)
De Wintertros
Bijen houden geen winterslaap. Ze vormen een dichte bal, de wintertros. Door hun vliegspieren te trillen, wekken ze warmte op. De buitenste bijen (de mantel) isoleren de groep en wisselen langzaam af met de binnenste bijen. In de kern is het lekker warm (20-25°C), aan de buitenkant van de tros is het zo'n 5-10°C.
December: De Genadeklap voor de Mijt
Rond de kortste dag (21 december) is het volk vaak broedloos. Dit is het perfecte moment voor de oxaalzuurbehandeling. Omdat er geen broed is, zitten alle Varroamijten op de bijen zelf. Door een oplossing van oxaalzuur en suikerwater over de tros te druppelen, kunt u de mijtenpopulatie decimeren zonder de bijen te schaden. Doe dit bij voorkeur bij een temperatuur rond het vriespunt.
Januari & Februari: Kennis en Klussen
Voor de bijen is het overleven. Voor de imker is het tijd voor onderhoud.
- Maak lege kasten schoon en schroei ze uit met een brander.
- Smelt oude raten om tot blokken bijenwas.
- Schilder de kasten.
- Lees vakbladen en volg cursussen.
Let op de specht: De groene specht heeft ontdekt dat bijenkasten vol zitten met eiwitten. Als u gaten in uw kasten ziet, span dan netten of gaas over de kasten ter bescherming.
