Dekplank (Dak)
De 'hoed' van de kast. Met een plaat metaal erover tegen de regen.
Uitrusting & Aanschaf
De voorbereiding voor uw eerste bijenvolk: wat heeft u écht nodig?
Voordat uw eerste zoemende bewoners arriveren, moet u als een goede huisbaas zorgen dat alles klaarstaat. De imkerwereld zit vol met glimmende gadgets en ingewikkelde apparaten, maar wat heeft u nu écht nodig als starter? In dit hoofdstuk scheiden we de hoofdzaken van de bijzaken en helpen we u met een verstandige boodschappenlijst. Een goede voorbereiding zorgt niet alleen voor uw eigen veiligheid en comfort, maar geeft uw nieuwe volk ook de best mogelijke start.
De Kast
De Woning van de Bij: De Spaarkast
De bijenkast is het hart van uw imkerij. Hoewel er vele soorten zijn (van korven tot top-bar hives), is in Nederland de "Simplex Spaarkast" veruit de standaard. Waarom? Omdat hij modulair is (u kunt hem stapelen), onderdelen overal verkrijgbaar zijn en u makkelijk materiaal kunt uitwisselen met andere imkers. Een spaarkast bestaat uit losse 'kamers' die u op elkaar stapelt naarmate het volk groeit.
1
2
Dekplank (Binnen)
Met voergat. Hierop plaatst u in de winter de voerbak.
3
Afdekfolie
Een doorzichtig vel dat voorkomt dat de bijen de deksel vastkitten.
4
Honingkamer
De 'zolder' voor de honingopslag. Deze raampjes zijn half zo hoog als de broedramen.
5
Moerrooster
Een traliehek waar werksters wel doorheen kunnen, maar de koningin niet. Houdt het broed gescheiden van de honing.
6
Broedkamer
Het woonhuis. Hier legt de koningin eitjes en wordt het broed verzorgd.
7
Broedkamer
Het woonhuis. Hier legt de koningin eitjes en wordt het broed verzorgd.
8
Bodem met vliegplank
De entree. Voorzien van een varroalade om mijten te tellen.
9
Uitschuiflade
De bodem. Op de bodem kun je verschillende zaken inspecteren.
10
Bovenaangezicht
Zo ziet de bodem met rooster en schuiflade er van bovenaf uit.
Kleding
Persoonlijke Bescherming
Veiligheid geeft vertrouwen. Zeker als beginner bent u rustiger als u weet dat u niet gestoken kunt worden. Die rust straalt u uit naar de bijen.
- Het Imkerpak: Een jack met ritskap is voor de meeste hobbyisten voldoende. Een 'overall' (heel pak) biedt maximale veiligheid. Kies altijd voor wit of lichtgeel; donkere kleuren associëren bijen met hun natuurlijke vijanden (beren, dassen) en lokken agressie uit.
- Handschoenen: Leren handschoenen zijn prikbestendig maar stug. U plet makkelijker bijen, wat weer agressie oproept. Dunne nitril handschoenen (zoals in het ziekenhuis) bieden veel meer gevoel en hygiëne, maar minder prikbescherming.
- Schoeisel: Draag laarzen of hoge schoenen en doe uw broekspijpen erin. Een bij die in uw broekspijp omhoog kruipt, raakt in paniek en steekt.
Tools
Het Gereedschap van de Meester
U heeft geen schuur vol gereedschap nodig. Met deze drie basis-items komt u een heel eind. Investeer in kwaliteit (RVS), want goedkoop gereedschap roest snel door de zuren in de kast.
- Kastbeitel: Uw belangrijkste tool. Bijen kitten alles vast met propolis (bijenlijm). Met de beitel wrikt u de ramen en kastdelen los. Zonder beitel krijgt u de kast niet open!
- Beroker (of plantenspuit): Rook is het enige communicatiemiddel waarmee u 'rust' commanderen. De rook maskeert alarmferomonen en laat bijen denken dat er bosbrand is, waardoor ze zich volzuigen met honing en rustig worden. Een plantenspuit met water werkt soms ook bij kleine ingrepen.
- Bijenveger: Een zachte borstel (liefst van paardenhaar) om bijen voorzichtig van de ramen te vegen zonder ze te beschadigen.
Voeren
De Broodtrommel
Hoewel bijen hun eigen eten zoeken, zijn er momenten dat ze uw hulp nodig hebben. Bijvoorbeeld als u een nieuw volk (aflegger) start dat nog geen voorraad heeft, of in het najaar om ze klaar te maken voor de winter.
- Voerbak: Een plastic bak die precies in of op de kast past. Hierin giet u suikerwater. Zorg dat de bijen niet kunnen verdrinken!
- Suikerwater: De brandstof. In de lente geeft u dunne oplossing (1 deel suiker : 1 deel water) om het volk te stimuleren alsof er nectar is. In de herfst geeft u dikke siroop (2 suiker : 1 water) als wintervoorraad.
- Suikerdeeg (Fondant): Een blok vast wit voer. Handig in de winter, omdat het geen vocht toevoegt aan de kast (wat schimmel kan geven).
Kopen
Uw Eerste Bijenvolk
Materiaal compleet? Dan is het tijd voor de bewoners! Koop bijen bij voorkeur in uw eigen regio. Lokale bijen zijn beter aangepast aan het klimaat.
- De Aflegger (Aanbevolen): Dit is een 'startpakket': een klein, jong volk op 3 tot 6 ramen met een jonge koningin. Het is nog niet op volle sterkte, wat u de tijd geeft om met het volk mee te groeien en het imkeren te leren.
- De Natuurzwerm: Soms kunt u gratis een zwerm krijgen die ergens is neergestreken. Spannend, maar de kwaliteit (gezondheid, karakter) is onbekend.
- Het Productievolk: Een groot, volwassen volk. Niet aan te raden voor beginners; het is alsof u leert autorijden in een Ferrari. De kans op zwermen en fouten is groot.
Waar vind ik bijen?
Bijen koopt u liever niet via Marktplaats of onbekende handelaren (risico op ziekten). De veiligste routes zijn:
- Lokale Imkervereniging: Veel verenigingen hebben een 'bijenmarkt' of mentoren die starters gratis of goedkoop aan een eerste volkje helpen.
- Cursusleiders: Volgt u een basiscursus? Vaak is een volkje inbegrepen of kan de leraar er een regelen.
- Gecertificeerde Telers: Voor wie specifiek raszuivere bijen wil (zoals Carnica of Buckfast) zijn er gespecialiseerde koninginnentelers.
Data
Meten is Weten
Een imker met een pen is een slimme imker. U denkt misschien dat u alles wel onthoudt ("Kast 1 was boos, Kast 2 had honger"), maar na een week haalt u alles door elkaar.
- Kastkaart: Een simpel kaartje onder de deksel van elke kast. Noteer bij elke inspectie kort: datum, stemming van het volk, aantal ramen broed en bijzonderheden.
- Markeerstift: Om de koningin een stipje op haar rug te geven. Dit maakt haar makkelijker vindbaar. Er is een internationale kleurcode per jaar: Wit (jaren eindigend op 1/6), Geel (2/7), Rood (3/8), Groen (4/9), Blauw (5/0). Ezelsbruggetje: "Wie Gaat Rood Groen Behangen?"
